دین و نیازهای روانی انسان
31 بازدید
محل نشر: رواق اندیشه » مهر 1381 - شماره 10 »(6 صفحه - از 5 تا 10)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
چکیده: یکی از پیش‏فرضهای پذیرش دین این است که برخی از نیازهای بنیادین آدمی جز با دین‏باوری برآورده نمی‏شود. امروزه کسان بسیاری با بهره‏گیری از دانش‏های جدید، نیازهای اصیل انسانی را می‏کاوند و به پاسخ‏گویی این پرسش می‏پردازند که «آیا می‏توان از چنین نیازی سخن گفت؟» نویسنده در این مقاله به برخی از نیازهای روانی آدمی اشاره کرده و برای تبیین پاسخ‏گویی دین به این نیازها از سخنان امام علی علیه‏السلام بهره فراوان برده است. یکی از ابعاد دین پژوهی که خداناگرایان بیش از خداباوران به آن توجّه نموده‏اند، پاسخگویی دین به نیازهای روانی انسان است. مُلحدان، با این پیش فرض که خدا و معارف و حیانی سرابی بیش نیست، به جست و جو درباره منشأ پیدایش ادیان پرداخته و ترس و نادانی، عقده‏های روانی(1) و عواملی از این ______________________________ 1- زیگموند فروید (1856 ـ 1939 م) از کسانی است که از این زاویه به دین نگریسته و بدون استناد به شاهد و مدرکی، سرآغاز دین و بلکه تمدّن بشری را چنین دانسته است: «روزی روزگاری در یک زمان بسیار دور، انسان ابتدایی و یا شاید نیاکان ما قبل انسانی انسان، در حالتی که داروین رمه آغازین می‏نامد، زندگی می‏کرد. این رمه ترکیب می‏شد از نر مسلّطی که تعدادی از مادّه‏ها را در انحصار خود داشت و آزمندانه همه آن‏ها را برای خود می‏خواست. این پدر نیرومندتر، حسودتر و خشن‏تر نرهای دیگر دسته‏اش را که پسران خودش و فرزندان ماده‏هایش بودند، از ماده‏ها دور نگه می‏داشت و آن‏ها را به حاشیه گروه رانده بود. به هر روی، روزی فرا رسید که این مردان حاشیه‏ای... دست به دست هم دادند و پدر مسلط را کشتند... [سپس] این وحشیان آدمخوار قربانی شان را خوردند... برادران پس از پیروزی از کرده شان دچار پشیمانی می‏شوند و... برای جبران و کفاره عمل وحشتناک‏شان دو ممنوعیّت را اختراع کردند: یکی آن که جانشینی نمادین به صورت یک نوع حیوان را به جای پدر گذاشتند،... دوم آن که آن‏ها با حرام کردن ماده‏های آزاد شده بر خودشان، از ثمرات پیروزی شان چشم پوشی کردند... همه مذاهب بشری واکنش‏هایی‏اند در برابر همین رویداد بزرگی که فرهنگ با آن آغاز می‏شود و از آن زمان تاکنون نگذاشته است که انسان آرام بگیرد.» (ملکم همیلتون، جامعه‏شناسی دین، ترجمه محسن ثلاثی، مؤسسه تبیان، تهران، 1377، ص 103 ـ 105).
آدرس اینترنتی